Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1859 yılında “Rusumat Emaneti” teşkilatı ile emrindeki “Muhafaza Memurluğu”, sahillerimizin korunması, kaçakçılığın önlenmesi ve izlenmesi için kurulmuştur. 1886 yılında bu görev Jandarmaya bağlı “Kordon Bölükleri”ne verilmiştir. Cumhuriyetin kurulmasından sonra 1932 yılında da 1917 sayılı kanunla Genelkurmay Başkanlığı’na bağlı “Gümrük Muhafaza Umum Kumandanlığı” kurulmuştur. Denizden yapılacak kaçakçılığın önlenmesi ve karasularımızın güvenliği bu kuruluşa verilmiştir. Gümrük Muhafaza Umum Kumandanlığı; deniz sınırlarının güvenliği ve personelin eğitimi bakımından Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde 1956 yılına kadar bu faaliyetlerini sürdürmüştür.
1956 yılında lağvedilen bu kuruluşun görevleri Jandarma Genel Komutanlığı’na devredilmiştir. 1967 yılından itibaren Sahil Güvenlik Komutanlığı kurulması için başlatılan çalışmalar sonucunda, 13 TEMMUZ 1982 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak Sahil Güvenlik Komutanlığı kurulmuştur.
1 Eylül 1982 tarihinden itibaren fiilen göreve başlayan Sahil Güvenlik Komutanlığı, 1985 yılına kadar Jandarma Genel Komutanlığına bağlı olarak görev yapmıştır. Komutanlık 01 Ocak 1985 tarihinden bu yana barışta görev ve hizmet yönünden İçişleri Bakanlığına bağlı silahlı bir güvenlik kuvveti olarak faaliyetlerini sürdürmektedir.
Sahil Güvenlik Komutanlığı 24 Haziran 2003 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, 4902 sayılı Kanun ile Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı Kuvvet Komutanlıkları ve Jandarma Genel Komutanlığı gibi müstakil bir yapıya kavuşturulmuştur.
Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın misyonu: Deniz yetki alanlarında ulusal ve uluslararası hukuku etkin kılmak, can ve mal güvenliğini sağlamaktır.
Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın vizyonu; değişim ve gelişimde öncü, denizlerimizde güven veren, etkin ve saygın bir Sahil Güvenlik Komutanlığı olmaktır.
Sahil Güvenlik Komutanlığı 1982 yılında “Bütün sahillerimiz, karasularımız ile iç sularımız olan Marmara Denizi, İstanbul ve Çanakkale Boğazları ile liman ve körfezlerimizin güvenliğini sağlamak, ulusal ve uluslararası hukuk kuralları uyarınca hükümranlık haklarına sahip olduğumuz denizlerde bu hak ve yetkilerden Deniz Kuvvetleri Komutanlığı genel sorumluluğu dışında kalanların kullanılması, deniz yolu ile yapılan kaçakçılığın önlenmesi ve izlenmesi maksadıyla, 2692 sayılı yasa gereği kurulmuştur. Detaylı görevler 16 Temmuz 1985 tarihli Sahil Güvenlik Komutanlığının idari ve adli ve görevlerine ilişkin tüzükle belirlenmiştir.
Genelkurmay Başkanlığı ile 9 bakanlığı ilgilendiren 23 kanun ve bunların icrasına yönelik 32 kararname, tüzük ve yönetmelik kapsamında belirlenen görevler 8333 km.lik sahil şeridi boyunca, karasuları, münhasır ekonomik bölge ve arama kurtarma sahalarını kapsayan toplam 377.714 km²’lik sorumluluk sahasında yerine getirilmektedir.
Sahil Güvenlik Komutanlığı, arz edilen sorumluluk sahasında 2692 sayılı kuruluş yasası ve buna dair tüzüğe istinaden;
•Sahil ve karasularımızı korumak, güvenliğini sağlamak,
•Deniz ve kıyılarda görülecek başıboş mayın, patlayıcı madde ve şüpheli cisimler için gerekli tedbirleri alarak, ilgili makamlara iletmek,
•Denizlerimizde can ve mal emniyetini sağlamak,
•Deniz seyir yardımcılarının çalışma durumlarını izlemek, görülen aksaklıkları ilgili makamlara iletmek,
•Karasularımıza giren mültecileri, yanlarında bulunabilecek silah ve mühimmattan arındırmak ve bunları ilgili makamlara teslim etmek,
•Deniz yolu ile yapılan her türlü kaçakçılık eylemine mani olmak,
•Gemi ve deniz araçlarının telsiz, sağlık, pasaport, demirleme, bağlama, avlanma, dalgıçlık ve bayrak çekme ile ilgili kanunlarda belirtilen hükümlere aykırı eylemlerini önlemek,
•Su ürünleri avcılığını denetlemek,
•Deniz kirliliğini önlemek maksadıyla denetimler yapmak,
•Su altı dalışlarını denetleyerek, tarihi eser kaçakçılığına engel olmak,
•Türk arama kurtarma sahasında, uluslar arası arama ve kurtarma sözleşmesi ile ulusal arama kurtarma yönetmeliğinde belirtilen esaslar dahilinde arama kurtarma görevlerini yerine getirmek,
•Yat turizmi faaliyetlerini denetlemek,
•Emredildiğinde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrinde ülke savunmasına katkıda bulunma görevlerini yerine getirmektedir.
Bu görevler haricinde Milli Güvenlik Kurulu’nun direktifleri ışığında yayınlanan kararname ve yönetmelikler gereği stratejik öneme sahip Aliağa ve BOTAŞ gibi sanayi komplekslerinin denizden gelebilecek tehlikelere karşı korunması görevlerini de icra etmektedir.
Destek mahiyetinde olan diğer görevleri:
•Türkiye’de icra edilen NATO tatbikatlarında yabancı deniz kuvvetlerine bağlı savaş gemilerinin sebep olabileceği deniz kirlenmesini önlemek,
•Çevre denizlerimizde istihbarat faaliyetlerinde bulunmak,
•Devlet büyüklerinin denizden yaptıkları tetkik ve inceleme gezilerinde deniz emniyetinin sağlanmasına yardımcı olmak,
•Makine Kimya Endüstrisi kurumuna ait zaman aşımına uğramış mühimmatın denizde imhası esnasında çevre emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlamak,
•Uluslar arası ve büyük çaplı yelken ve yat yarışlarında kıyı refakat görevini icra etmektir.
Olağanüstü durum ve harp zamanı faaliyetlerine yönelik görevler ise:
•Deniz ve Hava Kuvvetleri’nin icra ettiği atış ve tatbikatlara katılmak,
•Deniz Kuvvetleri’nin harp oyunu ve planlı tatbikatlarına iştirak etmek,
•Türk Silahlı Kuvvetleri’nin harbe yönelik planlama çalışmalarına katılmaktır.
Barışta görev ve hizmet yönünden İçişleri Bakanlığı’na bağlı olan, olağanüstü durumlarda Genelkurmay Başkanı’nın isteği üzerine bir kısmı ya da tümü ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı harekât komutası veya emrine, savaş halinde tümüyle doğrudan doğruya Deniz Kuvvetleri Komutanlığı emrine giren Sahil Güvenlik Komutanlığı’nın kuruluş yapısı aşağıdadır;
Komutanlığın harekât konsepti hava/su üstü devriyelerine dayanmaktadır. Deniz hava vasıtalarının kullanımı ile su üstü devriyelerinin kaplama sahaları arttırılmaktadır. Devriye planlamaları maksadıyla Sahil Güvenlik Bölge Komutanlıkları sorumluluk sahaları üç görev bölgesine ayrılmıştır. Her bölgede asgari bir SG Botu görevlendirilerek denizlerimizde her an 12 adet SG botu ile planlı devriye seyri icra edilmektedir. Ayrıca ihbar alındığında bölgelerde bot miktarı artırılmaktadır.
Sahil Güvenlik Komutanlığı mensupları 2692 sayılı kanun gereği icra ettikleri görevler esnasında silah kullanma yetkisi dahil yasaların diğer kolluk kuvvetlerine tanıdığı bütün hak ve yetkilere sahiptir. SG botları ile personeli 2692 sayılı Sahil Güvenlik Komutanlığı yasası ile belirlenen denetimleri yapmaya yetkili olduklarını belirten özel işaret taşımaktadır. Tespit edilen suçlara ilişkin işlemler adlî ve mülkî makamlar kanalı ile yürütülmektedir. Kabahatler Kanununa ve Su Ürünleri Kanunu’na aykırı eylemlerde bulunanlarla Deniz ve çevre kirliliğine neden olan gemi ve deniz araçlarına idari para cezaları, makbuz mukabilinde doğrudan SG bot komutanlıklarınca kesilmekte olup, diğer kanunlara muhalefetten suçlular, Cumhuriyet Başsavcılıklarına sevk edilmektedir.
Sahil Güvenlik Komutanlığı adına Deniz Harp Okulu’ndan mezun olan Sahil Güvenlik sınıfı subaylar, Subay Temel Eğitimi görmek üzere Karamürselbey Eğitim Merkezi Komutanlığına, müteakiben Sahil Güvenlik Temel Eğitimi’ni görmek üzere Sahil Güvenlik Eğitim ve Öğretim Komutanlığı’na atanır.
Söz konusu kursları bitiren subayların (Kura’dan muaf tutulma kontenjanına giren personel hariç) ilk görev yerlerine kura ile atamaları SGY 52-5 Md.1.a’da belirtilen esaslara göre yapılır.
Kura çekimine esas olacak başarı derecesinin hesaplanmasında; Deniz Harp Okulu başarı notunun % 50’si, Subay Temel Eğitimi başarı notunun % 15’i, Sahil Güvenlik Temel Eğitimi başarı notunun % 35’i esas alınır.
Kura çekiminde her sınıf bot için ayrı kura torbası yapılır ve görev yerleri subaylara ilan edilir.
Deniz Harp Okulu ve müteakiben Sahil Güvenlik Subay Temel Kursunu bitiren Sahil Güvenlik sınıfı subaylar, meslek programlarına göre gelişimlerini sağlamak üzere Yüzer Birliklere atandırılırlar. Teğmen, üsteğmen, yüzbaşı rütbelerindeki Sahil Güvenlik sınıfı subaylar, TSK Personel Kanunu, Subay Meslek Programları Yönetmeliği, Subay Sicil Yönetmeliği ve Kıt’a Görevleri Yönergesi esaslarına göre Teğmen rütbesinde 2, Üsteğmen-Yüzbaşı rütbelerinde en az 6 yıl olacak şekilde sekiz yıldan az olmamak üzere, mümkün olabilen azami süre kıt’a görevi yapabilecek şekilde atandırılırlar. Bunlardan mesleki nitelik, özel ihtisas, eğitim, sıhhî mecburiyetler vb. olmadıkça Teğmen-Üsteğmen (dahil) rütbelerdeki subayların bekleme sürelerinin tamamını yüzer birliklerde geçirmeleri öngörülür.
Yabancı ülke askeri akademilerine öğrenime gönderilecek kurmay subayların; Kuvvet Harp Akademilerinden mezuniyeti müteakip, asgari iki yıl görev yapmış olmaları esas alınır.
Deniz Harp Akademisini bitiren Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu kurmay subaylar mesleki gelişim paterni dikkate alınarak, öncelikle Sahil Güvenlik Komutanlığı, Bölge/Grup Komutanlıkları Karargahlarına, kıt’a hizmeti ihtiyacına göre ise Sahil Güvenlik gemi ve botlarına atandırılırlar.
Sahil Güvenlik Komutanlığı mensubu uçucu personel ise, Deniz Harp Akademisini bitirdiğinde Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesindeki Sahil Güvenlik hava birliklerinin filo ve karargah görevlerine atandırılırlar.
Kurmay subayların en az 2 yıl, kurmay olmayan Sahil Güvenlik sınıfı subayların ise konularında uzmanlaşmaları sağlanacak şekilde 3-5 yıl aynı karargah görevlerinde kalmaları sağlanacak şekilde atama planlamaları yapılır.
Kaynak: SGY_52_5,Sahil Güvenlik Kom. Tanıtım
