Bir sinema filminin, bir tiyatro oyununun romandan uyarlanarak yapılması gibi şarkıların da şiirden bestelenmesi gayet doğaldır. Elbette şairler şiirlerini şarkı olsun diye yazmıyor ama ya şiirler yetenekli bestekârların eline düşerse...
Türk edebiyatı ve müziği var oluşundan itibaren etkileşim içinde bulunmuştur. Özellikle hece ölçüsüyle yazılan şiirler, şarkıların kafiye ve matematiğine uygun hale getirildi, öyle müzik severlere sunuldu. Öyle ki eskiden çoğu insan daha önce görmediği şiirlerle plaklar sayesinde tanışırmış. Edebiyat tarihine şöyle bir göz attığımızda Nedim, Yahya Kemal, Faruk Nafız Çamlıbel, Ahmet Haşim, Necip Fazıl Kısakürek, Nazım Hikmet, Attila İlhan gibi şairlerimizin şiirlerinin bestelendiğini ve bunların büyük bir beğeni topladığını görüyoruz. Bu şairlerimizin bestelenmiş şiirleri eskilerin ve nostalji seven gençliğin hala belleklerinde...
Günümüzde ise ne yazık ki bu tip şarkıların sayısı gittikçe azaldı. Artık besteler şarkı sözlerinden dile geliyor ve bunlar da şiirlerin doğasında bulunan derin anlamı taşımıyor. Beste yapımında artık şiirlerin daha az tercih edilmesinin birçok sebebi var ama bunun en doğal sebebi değişen şiir anlayışı olsa gerek. Cumhuriyet’le birlikte gelen şiir devrimiyle aruz ve hece ölçüsünün yerini serbest vezinle yazılan şiirler almaya başladı. Bu durum da Türk müziğinin ahengine uymadığından şiirler daha az bestelenmeye başladı ve şairlerin yerini şarkı fabrikatörleri aldı. Tabii bir başka neden de hitap edilen kesim... Besteciler popüler şarkı sözü yazarlarını tercih ediyor ama bu şarkılar da yalnızca yazıldığı dönemde ilgi çekiyor. Oysa ki şiirlerimiz öyle değil. Yahya Kemal Beyatlı’nın ‘’Sessiz Gemi’’ adlı şiiri günümüzde de birçok yorumcu tarafından seslendirilmekte...

Bir de günümüzde sanatçıların yaptığı kolaj çalışmaları söz konusu. Kolaj denilen şiirlerin bestekarların sözleriyle yoğrulup ahenkli ve kafiyeli hale getirilmesi. Böyle bir durumu hangi şair kabul eder bilinmez ama MFÖ grubunun son albümü AGU’daki birçok şarkı şair İsmet Özel’in şiirlerinden uyarlanmakta.
Ne olursa olsun şu bir gerçek ki; güzel uydurulduğu zaman şiirler öyle bir hal alıyor ki herkes bu şarkılarda kendinden bir parça buluveriyor. Yani maharet şairlerin yanında onlara tat katan bestekârlarda...
Kimi şair bu şekilde şiirlerinin daha büyük kesimlere ulaşmasını isteyebilir. Ama kimisi de şiirin amacının kalabalığın arasında dolaşmaktan çok bir kişi de bulduğu anlama önem verir ki; buna da saygı duymak gerekir.


Duygu yüklü dizelerin müziğin eşsiz tınısıyla buluştuğu her an; gerek bir deniz kıyısında, yağmurlu bir günde; gerekse otobüste, yolda yürürken; her yerde ve her şekilde gözlerinizi kapatıp sözlerdeki gerçek manaya ulaşabiliyorsanız, biliniz ki bestelenmiş bir şiir dinlemektesiniz...

—MEŞHUR BESTELENMİŞ ŞİİRLER-

Attila İLHAN-Beni Koyup Gitme-Yaşar
Barış PİRHASAN-Yağmurun Elleri-Zülfü Livaneli
Bedri Rahmi EYÜBOĞLU-Karadut-Fatih Kısaparmak
Bedri Rahmi EYÜBOĞLU-Yiğidim Aslanım-Zülfü Livaneli
Cahit Sıtkı TARANCI-Ne Doğan Güne Hükmüm Geçer-Münir Nurettin Selçuk
Can YÜCEL-Dargın mıyız?-Ezginin Günlüğü
Can YÜCEL-Başka Türlü Bir şey-Yeni Türkü
Faruk Nafız ÇAMLIBEL-Bahçemde Açılmaz Seni Görmezse Çiçek-Münir Nurettin Selçuk
Melih Cevdet ANDAY-Bir Çift Güvercin Havalansa-Zülfü Livaneli
Murathan MUNGAN-Çember, Aşk Yeniden, Maskeli Balo, Olmasa Mektubun, Telli Telli-Yeni Türkü
Nazım HİKMET-Ceviz Ağacı-Cem Karaca
Nazım HİKMET-Karlı Kayın Ormanında-Zülfü Livaneli
Orhan Veli KANIK-Hürriyete Doğru-Ezginin Günlüğü
Orhan Veli KANIK-İstanbul’u Dinliyorum-Münir Nurettin Selçuk
Ömer HAYYAM-Yaş Yetmiş-Ezginin Günlüğü
Sebahattin ALİ-Aldırma Gönül Aldırma-Edip Akbayram
Yahya Kemal BEYATLI-Endülüs’te Raks-Münir Nurettin Selçuk
Yahya Kemal BEYATLI-Sessiz Gemi-(seslendirme)Nil Burak
William SHAKESPEARE-Vazgeçtim Bu Dünyadan-Ezginin Günlüğü

Bu Dizeleri Hatırlıyor musunuz?

1- “Beni hoyrat bir makasla
Eski bir fotoğraftan oydular.
Orda kaldı yanağımın yarısı,
Kendini boşlukla tamamlar.”
Çok sevdiğimiz bir Sezen Aksu şarkısına ait bu dizelerin sahibi olan şairimizi hatırladınız mı?
a) Necip Fazıl Kısakürek
b) Edip Cansever
c) Metin Altıok
d) Haydar Ergülen

2- ‘’Yâredir sineme
Eski sevgili, eski günler
Hayata baksana takmıyor kimseyi
Hiçbir şey diriltmez artık geçmişi... ‘’
Yeni Türkü’ nün bu parçası hangi şairimize aittir?
a)Orhan Veli
b)Murathan Mungan
c)Nazım Hikmet
d)Can Yücel

3- ‘’Nazım Hikmet’in ‘ Ölüdeniz’ ve ‘Seni Düşünmek Güzel Bir Şey’ adlı şiirlerini besteleyen grup hangisidir?
a) MFÖ
b) Ezginin Günlüğü
c) İzel-Çelik-Ercan
d) Ayna

4- “Şamdanları donanınca
Eski zaman sevdalarının
Başlar ay doğarken saltanatı
Sultan-ı yegâhın”
Attila İlhan’a ait bu şiir, o şarkıcı söylemese belki de bu kadar meşhur olmayacaktı. Kim bu kadın şarkıcımız?
a) Nur Yoldaş
b) Ajda Pekkan
c) Emel Sayın
d) Nalan Altınörs

5- “İçimde nice uzun yılların özlemi var.
Bu gece efkârlıyım ağla gitar, çal gitar.
Bitmesin bu sarhoşluk sürsün sabaha kadar.
Bu gece efkârlıyım ağla gitar, çal gitar.”
Nihavent makamındaki bu muazzam şarkının bestesi Avni Anıl’a, güftesi...
a) Ahmet Muhip Dıranas’a...
b) Behçet Necatigil’e...
c) Cahit Sıtkı Tarancı’ya...
d) Ümit Yaşar Oğuzcan’a aittir.

6- “Mehlika Sultan’a âşık yedi genç,
Seneler geçti, henüz gelmediler;
Mehlika Sultan’a âşık yedi genç
oradan gelmeyecekmiş dediler!..”
Araya bir de zor soru sıkıştıralım: Yahya Kemal’in bu şiirini hangi bestekârımız bestelemiştir?
a) Avni Anıl
b) Cinucen Tanrıkorur
c) Münir Nurettin Selçuk
d) Sadettin Kaynak

7- “Ağlamadan dillerim dolaşmadan
Yumruğum çözülmeden gecenin karşısında
Şafaktan utanmayıp utandırmadan aşkı
Üzerime yüreğimden başka muska takmadan konuşmak istiyorum.”
MFÖ meğer daha önce de bir İsmet Özel şiirinden kolajla şarkı yapmış. Hangi şiirinden acep?
a) Amentü
b) Partizan
c) Esenlik Bildirisi
d) Mazot

8- “Sana gitme demeyeceğim.
Üşüyorsun ceketimi al.
Günün en güzel saatleri bunlar.
Yanımda kal.”
Özdemir Asaf’ın meşhur Lavinia’sını kim bestelemişti, biliyor musunuz?
a) Murat Özyüksel
b) Bülent Ortaçgil
c) Feridun Düzağaç
d) Mehmet Güreli

9- “Ben ordan geçerken biri:
‘Amca, dese, gir içeri.’
Girip yerden selamlasam
Hane içindekileri.”
Zülfü Livaneli’den dinlemeye alıştığımız bu şarkının sözleri hangi şairimize ait?
a) Enver Gökçe
b) Nâzım Hikmet
c) Ahmed Arif
d) Hasan Hüseyin Korkmazgil

10- “Takalar geçiyor yükle yürekle
takalar geçiyor emekle
dolu
günlük güneşlik kıyılardan kopmuş
denizlerde anadolu”
Doğan Canku’nun kadife sesinden ezbere aldığımız bu şarkının sözleri hangi siyasetçimizin?
a) Yıldırım Akbulut
b) Tayyip Erdoğan
c) Bülent Ecevit
d) Deniz Baykal

 

Cevap anahtarı: 1-c, 2-b, 3-b, 4-a, 5-d, 6-b, 7-d, 8-a, 9-b, 10-c